Leerrecht

Toen hij vier jaar was, liep hij voor de eerste keer vast op school. Via het MKD belandde hij in het cluster4onderwijs. Als gevolg van angsten, overvraging en een gedragsaanpak die niet autismevriendelijk was, ontstond er een psychotische ontwikkeling en bleek de school handelingsverlegen. Hij werd opgenomen in een kinderpsychiatrische kliniek, eerst in dagbehandeling en later een klinische opname. Na de opname belandde hij prompt weer in de echte wereld, buiten de muren van de kliniek. Het was inmiddels 2015, de Jeugdwet was ingegaan en er was geen PGB en dus geen zorg toen hij thuis kwam. Na de geweldige hulp en inzet van een doortastende wethouder werd het PGB alsnog geregeld. Vol goede moed begon mijn zoon op het VSO, in een klas vol externaliserende kinderen bleek later. Hij hield het 6 weken vol en belandde vervolgens gedesillusioneerd, angstig en geblokkeerd thuis op de bank. Hij kon niet meer. Weer was daar de wethouder, die hielp om het goed af te kunnen sluiten, door een gesprek te organiseren met de bovenschoolse directie, om van elkaar te leren hoe het anders had gemoeten en had kunnen gaan. Mijn zoon werd aangemeld bij een speciaal project voor thuiszitters. Acht maanden stond hij daar ingeschreven. Het lukte hem niet om aan de eisen van het project te voldoen, hij was te angstig en te getraumatiseerd door de eerdere ervaringen. Mijn zoon was al heel regelmatig op zijn sportvereniging te vinden, zijn andere veilige plek naast thuis. Dat bracht ons op een idee: een onderwijszorgplek op zijn sportvereniging. De wethouder organiseerde een groot overleg en binnen een uur was het voor elkaar: de maatwerkplek was ontstaan. Zo doen wij dat in Rotterdam; niet lullen maar poetsen!

Ondertussen werkt mijn zoon alweer ruim twee jaar op zijn onderwijszorgplek. Hij is assistent-trainer en helpt mee met de budolessen aan kinderen met autisme en met jiujitsu lessen aan kinderen. Af en toe geeft hij zelfs stukjes van de les helemaal alleen. Hij heeft inmiddels de blauwe band jiujitsu. Hij maakt de dojo en de CrossFit zaal schoon en volgt onderwijs op zijn manier. Zo leert hij spelenderwijs Engels om met de buitenlandse top karateka’s te kunnen praten, heeft hij een certificaat Veilige Werkplek gehaald en volgt hij online EHBO lessen. Op zijn manier is hij weer leerbaar. Het woord school kan niet meer gebruikt worden, dat is te traumatiserend voor hem. Omdat hij onderwijs genoten heeft tot halverwege groep 7 en toen al een leerachterstand had met spelling en lezen, is hij laaggeletterd, terwijl hij op vierjarige leeftijd een non-verbaal getest IQ van 132 had.

Mijn zoon, inmiddels 16 jaar, is gelukkig. Hij is blij met zijn werk, waar hij vaak door zijn leerlingen enthousiast wordt geroepen als ze hem zien: ‘Meester Sten!’ Hij is sterk en gezond. Zijn medicatie is volledig afgebouwd. Hij hoort er helemaal bij. Later blijft hij werken bij Unity99, zegt hij. Hij gaat kinderen met autisme helpen. En hij neemt een hond, een grote, waar je lekker mee kan knuffelen.

Wat ben ik trots op hem! En wat ben ik blij met zijn plek. En dankbaar. Er waren altijd mensen om ons heen die met ons mee dachten. Zo was er altijd weer een weg, hoe uitzichtloos het soms ook leek. Het maakte dat we weer veerkracht kregen. Vertrouwen hielden. En altijd bleven geloven en denken in oplossingen. Zo is het tot op heden gebleven.

Gisteren was ik met Per Saldo in de Tweede Kamer en hadden we een indrukwekkend en aangrijpend gesprek met kamerleden die morgen in debat gaan met de ministers tijdens het Algemeen Overleg over Zorg en Onderwijs, naar aanleiding van de kamerbrief met aangekondigde maatregelen. Een van de maatregelen kwam me bekend voor: maatregel 8. Dat doen wij al twee jaar in Rotterdam met de plek van mijn zoon! Vandaag ontving ik een mail van de school die meedenkt over het stukje onderwijs op de maatwerkplek. De onderwijsinspectie heeft het stukje onderwijs niet goedgekeurd… Wat een bizarre samenloop van omstandigheden. Gisteren was ik in de Tweede Kamer en kreeg ik ook het bericht dat ik een sessie mag verzorgen over onderwijs en zorg op het congres De Staat van het Onderwijs (van de onderwijsinspectie). Ik ga daar vertellen over de plek van mijn kind en over oplossingen… Morgen is het debat in de Tweede Kamer, waarvan ik vurig hoop dat er besloten wordt tot leerrecht en het toestaan van onderwijs op een andere locatie dan school. Ook hoop ik dat er gekozen gaat worden voor een ontwikkelbudget, een bedrag dat gebruikt kan gaan worden voor dat kleine stukje aangepast onderwijs dat mijn zoon nog wel kan ontvangen en dat veel goedkoper is dan die hele dure TLV, die er eerst was, niet meer mag en tot een leerplichtontheffing gaat leiden, terwijl mijn zoon nog wel leerbaar is op zijn manier.

Ik heb alle vertrouwen in het Ministerie van VWS en alle vertrouwen in de kamerleden die gisteren aanwezig waren bij de bijeenkomst. Mijn hoop is gevestigd op het Ministerie van OCW. Ik wens hen veel wijsheid toe morgen. Dat er maar veel mag gaan verbeteren voor al die kinderen en jongeren die er in de toekomst nog aan gaan komen en voor wie het nog niet te laat is, met leerrecht als sleutelbegrip.

Natasja Hoogerheide

Screenshot_20180319-192011_2 (1)

 

 

 

Brief voor juf of meester

Lieve juf of meester,

Deze brief schrijf ik speciaal voor jou. Ik vraag vijf minuten van je tijd om deze te lezen. Misschien lees je hem wel, omdat je graag meer wilt weten van autisme. Of je krijgt deze tekst aangereikt van een ouder van een kind met autisme in je klas. Zie die ouder dan niet als een betweter of als iemand die denkt dat je het niet kunt. Zie die ouder als iemand die héél graag met jou op één lijn wil zitten en samen wil nadenken en praten over jouw leerling, hun kind met autisme.

Als je leerling met autisme je niet aankijkt, is dat geen mankement dat hersteld moet worden. Je kunt niet eisen van een kind met autisme dat het je aankijkt. Het aankijken kan te eng zijn of te overprikkelend. Het is ook niet zo dat als een leerling met autisme je wel aankijkt, hij of zij dan geen autisme heeft. Sommige kinderen met autisme kijken naar je wenkbrauwen, omdat ze proberen zich sociaal wenselijk te gedragen. Er zijn ook kinderen met autisme die je te lang aanstaren en dus juist te veel oogcontact maken. Het niet aankijken is dus geen bewijs voor wel of geen autisme. Lieve juf of meester, ik vraag je om niet meer zo’n punt te maken van het aankijken. Ga eens naast het kind zitten. Doe samen iets en ga in gesprek tijdens die activiteit. Voel het contact. Er zijn zo veel verschillende manieren om contact te maken. Reis eens naar de wereld van het kind met autisme. Toon interesse in die wereld. Je zult versteld staan van het moois dat dan ontstaat.

Als je leerling met autisme na een lange dag naar huis gaat en hij of zij doet op het schoolplein lelijk of misschien zelfs onbeschoft tegen de ouder, dan is het niet zo dat de ouder niet kan opvoeden. Verplaats je eens in de schoenen van die ouder. Die ontvangt zijn of haar kind na een lange schooldag. Het kind heeft de hele dag geprobeerd om zich sociaal wenselijk te gedragen. Alle prikkels heeft het weerstaan. Misschien was het kind wel angstig. Misschien knipperde die tl-buis wel vreselijk naar in zijn ogen. Misschien is het zelfs wel gepest toen je even niet keek. Op het moment dat het kind de ouder ziet, valt alle spanning weg. Het kind ontlaadt. En bij wie doet het dat? Bij de meest veilige persoon: de ouder. En die ouder weet dat. Die staat al schrap op het schoolplein. Die voelt alle blikken van de andere ouders alweer op zich gericht. En toch staat hij of zij daar rustig. Omdat het beste voor het kind is om zo voorspelbaar mogelijk over te komen. Elke keer weer moet deze ouder dit doorstaan; de blikken van de andere ouders, de blikken van de meesters en juffen, het ontladende gedrag van het kind. ‘Waarom zegt die ouder er niks van tegen zijn of haar kind?’ Iedereen vraagt het zich af. ‘Pikt die dat gewoon? Ik zou dat echt niet pikken, hoor!’ Nee. Deze ouder pikt helemaal niets gewoon. Deze ouder redt de situatie en zorgt dat verdere escalatie voorkomen wordt. Dat het kind zo rustig mogelijk mee gaat, het schoolplein af. Deze ouder is een held, elke dag weer. Lieve juf of meester, ik vraag je hieraan te denken, elke keer weer als je zo’n ouder ziet op het schoolplein.

Lieve juf of meester, ik vraag je het volgende: ga eens in gesprek met je leerling met autisme. Praat mét het kind in plaats van over het kind. Laat het eens meedenken. Denk in termen van wat wél kan. Durf af te wijken van de veilige routines. Wat kun je doen als hetzelfde steeds fout gaat en je belandt weer met iedereen aan tafel in een groot overleg over de leerling met autisme? En als je al in een groot overleg zit, heb je dan de ouders gevraagd? Die weten zoveel over hun kind! Gebruik die kennis. Stel je kwetsbaar op. Word creatief. Een kind met autisme dat niet de hele week naar school kan vanwege angst en overprikkeling is niet lastig. Verkramp niet als dit zich voordoet. Kijk bijvoorbeeld eens hoe vaak dit gemiddeld gebeurt. Is het twee keer per maand? Een keer per week? Erken dit en overleg met de ouders en het kind. Maak een plan. Of wat dacht je van een strippenkaart, met precies zo veel strips als het aantal keer dat het kind gemiddeld overprikkeld thuis zit. Zeg dat het kind dan een stripje kan afstempelen. Ervaar wat er dan gebeurt. Wij hebben dat zo gedaan op mijn school. Ik kan je vertellen dat de betreffende leerling in de maand november de hele maand op school was. Gewoon, omdat het zich begrepen voelde, erkend. Ik zeg niet dat dit altijd zo zal werken. Elk kind met autisme is namelijk anders. Ik zeg wel dat het de moeite waard is om in oplossingen te denken. Samen.

Lieve juf of meester, ik hoop dat het de vijf minuten tijdsinvestering waard was. Het is een kleine oproep. Een oproep om in dialoog te gaan. Met de ouders en met het kind. Een oproep om creatief te zijn en te denken in oplossingen. Ik beloof je, het levert veel moois op.

De brief is ook te lezen op de website van Uitgeverij Pica.

Copyright © 2017 Natasja Hoogerheide.

Achtbaan

Ik weet nog hoe het voelde. Zijn warme lijfje op mijn buik, pas geboren. Hij voelde zwaar. Zijn armpjes om me heen. Meer dan twee weken te laat kwam hij. En ook toen iedereen vond dat hij toch echt moest komen, duurde het lang. Hij had geen haast. In mijn buik had hij al zijn eigen tempo.

Sten was een makkelijke baby. Tevreden lag hij in zijn rieten schommelwieg, die met touwen en haken aan het plafond hing. Zachtjes gaf ik de wieg een zetje. Sten sliep. Nog steeds houdt hij van schommelen. Het maakt hem rustig. Als hij niet in zijn wieg lag, lag hij aan de borst. Tien maanden borstvoeding. Hij dronk goed. Hij groeide goed. En we wandelden wat af. In de lange buggy. Zijn zus voorin, een lieve blonde dreumes van bijna 2. Sten achterin, met een kruikje. Als we thuis kwamen sliep hij gewoon verder. Met zijn zus at ik een boterham. Sten sliep in de gang. Als hij wakker was lag hij in de box. Met zijn speeldoosje aan. Hij keek naar zijn zus. Wat ze allemaal aan het doen was. Dat was voldoende voor hem.

Toen hij kon zitten zat hij op de vloer, op een kleed. En hij keek weer. En hij wees. Zijn zus dribbelde ijverig en babbelend rond om voor Sten te pakken wat hij nodig had.

Wat was ik trots toen Sten kroop. Als ik mijn koffie op had, bracht hij mijn lege beker naar de keuken, al kruipend. Wat is hij toch slim, dacht ik. Hij wil me helpen. Echt lief. Hij wilde wel érg vaak mijn beker opruimen. En hij was ook wel wat dwingend. Ja, het is een jongen die weet wat hij wil, zei ik dan. Dat is wel nodig in deze wereld tenslotte.

Sten groeide. Hij ging naar de peuterspeelzaal. Als ik hem kwam halen waren zijn haartjes nat van het zweet. Een keer vond ik hem naast de kast. Huilend. ‘Met deze kindjes kan ik niet spelen!’, snikte hij. Hij had veel rust nodig. Hij speelde graag met zijn trein. En zijn autootjes. In keurige rijen stonden de autootjes precies op de naden van de houten vloer. Wat is hij toch creatief, dacht ik trots. Hij heeft zo veel fantasie!

In een paar seconden trok Sten alle manden met speelgoed om. Hij verzon van alles. Binnen enkele minuten kreeg hij het voor elkaar dat de hele woonkamer bezaaid was met spullen. Dan zat hij ertussen. Verdrietig. Met zijn natte haartjes. Van het zweet. Het overzicht was hij kwijt. Vrolijk ruimde ik op. Hij vindt ook zoveel leuk, dacht ik blij. Ik dacht het heel hard en heel vaak. Om het stemmetje dat in me klonk te weerstaan. Het stemmetje dat tegen me zei dat er iets niet in orde was. Eigenlijk wist ik het al. Door mijn werk. Intern begeleider op een basisschool. Dit leek op autisme. Welnee, zei ik streng tegen mezelf. Dat kan niet! En ik stopte het weg. In een ver hoekje. Ik deed extra mijn best. Om alles zo goed mogelijk te doen.

Sten ging naar groep 1. Daar ging het snel. Paniek. Angst. Overprikkeling. Met zijn handjes op zijn oren zat hij in de klas. Als ik hem ophaalde was hij zó boos, dat hij als eerste zijn zus hard sloeg. Al snel werd er besloten dat het teveel was voor hem. Hij ging alleen de ochtenden naar school. Met een koptelefoon op zat hij alleen aan een tafeltje, het dagdeel te overleven. Hij had een lieve juf, die het goed begreep. Gelukkig. Tussen de middag schreeuwde hij het wel een uur lang uit. Hij sloeg en schopte. Daarna was hij zo moe, dat we maar gingen wandelen met de buggy. Eetproblemen. Sensorische problemen. Slaapproblemen.

Naar de jeugdGGZ. In de kamer bij de GZpsychologe. Daar lag hij, onder de tafel. Hij wilde niks.’Sssst, ik slaap!’, riep hij. PDDNOS. ‘Vanwege de heftige ontlading en de enorme overprikkeling is het beter voor hem om naar het MKD te gaan’, luidde het advies. En zo ging het. Sten ging naar het MKD, daarna naar het cluster4.

Een achtbaan was het. Een denderende trein die niet leek te stoppen. Een andere wereld. Autisme

Vlindernatasja

FullSizeRender (14)

Sten

Filmpje gemaakt door het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport, over de zorgonderwijsplek van mijn zoon: Sten

“‘Als ik dit werk niet had, dan zou ik denk ik niet eens thuis kunnen wonen.’ Sten heeft autisme, een prikkelverwerkingsstoornis waardoor hij de wereld om zich heen anders waarneemt en begrijpt dan anderen. Op school ging het daarom niet goed en hij kwam thuis te zitten. Tot er voor hem een zorgonderwijsplek werd geregeld bij Unity99, een sportplusvereniging in Rotterdam. Daar volgt Sten nu onderwijs en werkt hij tegelijkertijd als assistent-leraar. Hij helpt bij de voorbereiding van en assisteert tijdens de lessen aan kinderen met en zonder autisme. Een prachtig voorbeeld van zorg op maat.”

Screenshot_20180319-192011_2 (1)